Bức tranh trái chiều của Xây dựng Hòa Bình: Doanh thu khởi sắc nhưng lợi nhuận và dòng tiền suy giảm trong quý III/2026

Công ty Cổ phần Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (mã chứng khoán: HBC, sàn UPCoM) vừa công bố báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, phơi bày một thực trạng kinh doanh đầy nghịch lý. Trong khi doanh thu ghi nhận đà phục hồi ấn tượng so với cùng kỳ năm trước, thì lợi nhuận sau thuế và dòng tiền từ hoạt động kinh doanh cốt lõi lại chứng kiến sự sụt giảm nghiêm trọng. Kết quả kinh doanh này đặt ra nhiều dấu hỏi về hiệu quả quản trị chi phí và năng lực thu hồi nợ của một trong những "ông lớn" trong ngành xây dựng Việt Nam.

Bức tranh tài chính quý III/2026: Doanh thu tăng trưởng mạnh mẽ

Trong quý III/2026, Xây dựng Hòa Bình ghi nhận doanh thu thuần đạt hơn 1.476,4 tỷ đồng, tăng trưởng 31,5% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, cơ cấu doanh thu cho thấy sự chuyển dịch tích cực từ các mảng hoạt động khác nhau. Cụ thể, doanh thu từ dịch vụ xây dựng đóng góp chủ lực với hơn 1.230 tỷ đồng, tăng 23%. Mảng bán bất động sản, căn hộ, tư vấn và dịch vụ quản lý cũng đạt mức tăng trưởng ấn tượng gấp 2,8 lần, mang về 140,1 tỷ đồng. Doanh thu bán hàng hóa và thành phẩm đạt gần 48,2 tỷ đồng, tăng 108,7% so với quý III/2025.

Sau khi trừ đi giá vốn hàng bán, lợi nhuận gộp của doanh nghiệp đạt gần 109,1 tỷ đồng, tăng 63,3% so với cùng kỳ. Biên lợi nhuận gộp cũng có sự cải thiện rõ rệt từ mức 5,9% lên 7,4%. Những con số này ban đầu cho thấy những tín hiệu lạc quan về khả năng giành lại thị phần và khối lượng công việc của Hòa Bình trong bối cảnh thị trường bất động sản đang từng bước hồi phục.

Nghịch lý về lợi nhuận và chi phí tài chính

Mặc dù doanh thu tăng trưởng, bức tranh lợi nhuận sau thuế lại trở nên ảm đạm. Sau khi khấu trừ các chi phí hoạt động và thuế, Hòa Bình chỉ báo lãi ròng đạt gần 12,8 tỷ đồng trong quý III/2026, giảm mạnh 93,2% so với quý III/2025. Tính chung 9 tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần đạt hơn 4.736,8 tỷ đồng (tăng 71,7%), nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ đạt vỏn vẹn 62,8 tỷ đồng, giảm 73,8% so với cùng kỳ năm trước. Với kết quả này, sau ba quý đầu năm, Hòa Bình mới chỉ hoàn thành được 25,1% kế hoạch lợi nhuận cả năm (250 tỷ đồng).

Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm lợi nhuận nằm ở áp lực chi phí tài chính và sự sụt giảm mạnh mẽ từ các nguồn thu nhập ngoài kinh doanh cốt lõi. Trong quý III, doanh thu từ hoạt động tài chính giảm 72,6% so với cùng kỳ, xuống còn 63 tỷ đồng. Các khoản thu nhập khác cũng sụt giảm từ 44,4 tỷ đồng xuống còn 1,9 tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, chi phí tài chính tăng 21,4% lên mức gần 119 tỷ đồng, chủ yếu đến từ chi phí lãi vay (103,3 tỷ đồng). Mặc dù chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp đã được cắt giảm đáng kể nhờ các khoản hoàn nhập dự phòng phải thu khó đòi, nhưng điều này vẫn không đủ để bù đắp cho sự suy giảm từ các mảng doanh thu tài chính và chi phí lãi vay đè nặng.

Áp lực dòng tiền và bài toán thu hồi công nợ

Điểm đáng quan ngại nhất trong báo cáo tài chính của Xây dựng Hòa Bình là tình trạng dòng tiền. Dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh trong 9 tháng đầu năm 2026 chỉ đạt 196,1 tỷ đồng, giảm 83,3% so với cùng kỳ năm 2025. Con số này cho thấy một thực trạng phổ biến trong ngành xây dựng: doanh thu tăng nhưng tiền mặt về doanh nghiệp lại rất chậm do gánh nặng nợ phải thu.

Tính đến ngày 30/9/2026, tổng tài sản của Xây dựng Hòa Bình đạt 17.231,6 tỷ đồng, tăng 7% so với đầu năm. Trong đó, các khoản phải thu ngắn hạn chiếm tỷ trọng rất lớn, lên tới 10.998,4 tỷ đồng, tương đương 63,8% tổng tài sản. Đây là con số phản ánh rủi ro lớn về thanh khoản. Nhiều đối tác của Hòa Bình đang nợ những khoản tiền đáng kể, như CTCP Máy Xây dựng Matec (658,8 tỷ đồng), CTCP Xây dựng và Thương mại Đạt Phương Nam (431 tỷ đồng) và CTCP Gamuda Land (414,3 tỷ đồng).

Ngoài ra, hàng tồn kho cũng tăng mạnh 50,7% so với đầu năm, đạt hơn 3.438,8 tỷ đồng, chiếm 20% tổng tài sản. Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang tăng từ 572,8 tỷ đồng lên 1.183,5 tỷ đồng, cho thấy tiến độ thực hiện các dự án đang bị kéo dài hoặc đang trong giai đoạn dồn chi phí mà chưa thể nghiệm thu bàn giao để ghi nhận doanh thu thực tế.

Bối cảnh ngành xây dựng và triển vọng tương lai

Sự sụt giảm lợi nhuận và dòng tiền của Xây dựng Hòa Bình không phải là trường hợp cá biệt mà phản ánh khó khăn chung của ngành xây dựng Việt Nam. Trong suốt giai đoạn 2024-2026, các doanh nghiệp xây dựng liên tục đối mặt với áp lực nợ xấu từ thị trường bất động sản, chi phí nguyên vật liệu đầu vào biến động và lãi suất vay vốn ở mức cao.

Đối với Xây dựng Hòa Bình, việc tăng nợ phải trả thêm 7,4% so với đầu năm, lên mức 15.198 tỷ đồng, cho thấy áp lực trả nợ đang gia tăng. Khoản nợ vay và nợ thuê tài chính gần 3.931,5 tỷ đồng tại các ngân hàng lớn như BIDV, VietinBank, MSB, VPBank tiếp tục là gánh nặng tài chính cần được giải quyết để cải thiện biên lợi nhuận ròng.

Các chuyên gia tài chính cho rằng, nếu loại trừ các khoản hạch toán liên quan đến điều chỉnh dự phòng phải thu, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh thực tế của Hòa Bình có thể đang âm gần 934 tỷ đồng. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải có những bước đi quyết liệt hơn trong việc tái cấu trúc nợ, ưu tiên thu hồi công nợ từ các chủ đầu tư thay vì chỉ tập trung vào việc ký kết các hợp đồng mới.

Phân tích và hàm ý chính sách

Việc Hòa Bình "khởi sắc" về doanh thu nhưng "bết bát" về lợi nhuận là bài học về quản trị rủi ro trong ngành xây dựng. Khi một doanh nghiệp ưu tiên quy mô doanh thu bằng mọi giá mà không kiểm soát chặt chẽ dòng tiền và chất lượng các khoản phải thu, doanh nghiệp đó sẽ rơi vào tình trạng "lãi trên giấy" nhưng thiếu hụt tiền mặt thực tế.

Trong giai đoạn tới, khả năng hoàn thành kế hoạch lợi nhuận 250 tỷ đồng của Hòa Bình đang bị thách thức nghiêm trọng. Để vượt qua giai đoạn này, doanh nghiệp cần tập trung vào các giải pháp:

1. Quyết liệt thu hồi nợ: Ưu tiên xử lý các khoản phải thu tồn đọng lâu năm để giải phóng dòng tiền.
2. Tối ưu hóa chi phí lãi vay: Tìm kiếm các nguồn vốn có chi phí thấp hơn hoặc đàm phán lại các điều khoản tín dụng với ngân hàng để giảm áp lực chi phí tài chính.
3. Thận trọng trong lựa chọn dự án: Thay vì chạy theo doanh thu, cần ưu tiên các dự án có chủ đầu tư uy tín, năng lực tài chính minh bạch để đảm bảo dòng tiền thu về ổn định.

Nhìn chung, báo cáo quý III/2026 của Xây dựng Hòa Bình là một hồi chuông cảnh báo về tính bền vững trong mô hình tăng trưởng hiện tại. Mặc dù công ty vẫn duy trì được vị thế trên thị trường, nhưng sức khỏe tài chính thực sự của doanh nghiệp đang cần một sự cải thiện căn cơ thông qua việc quản lý dòng tiền và xử lý các khoản nợ xấu kéo dài. Nhà đầu tư và các bên liên quan sẽ tiếp tục theo dõi sát sao các báo cáo quý IV và cả năm để xem liệu ban lãnh đạo Hòa Bình có những bước đi xoay chuyển tình thế hiệu quả hay không.